محقق شوشترى ، پس از نقل سخنان مرحوم مامقانى دربارهء « سعد » به نقد آن پرداخته ، مىنويسد : مؤلف مستند گفته‌هايش را نياورده است . [ از سوى ديگر ] چگونه ممكن است كسى هم از قبيلهء خُزاعه - با اصالت عربى - و هم از موالى باشد ؟ ديگر اين‌كه ، چنان چه اين شخص از صحابهء رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم بوده است ، چرا كتاب‌هاى مربوط به شرح حال صحابه ، از او نام نبرده‌اند ؟ بنابراين اصل وجود و نيز آنچه درباره‌اش گفته مىشود ، نامعلوم است . « 1 » سعد بن حرث انصارى سعد بن حارث انصارى سعد « 2 » بن حنظلهء تميمى دربارهء « سعد » آگاهى چندانى در دست نيست . جز اين‌كه مىدانيم ، از ياران امام حسين عليه السلام و شهداى كربلا است ؛ و روز عاشورا ، هنگام نبرد ، اين گونه رجز مىخواند : صَبْراً عَلَى الأسيافِ وَالأسِنّه * صَبْراً عَلَيْها لِدُخُولِ الْجَنَّه وَحُورِ عينٍ ناعِماتٍ هنَّه * يا نَفْسُ لِلرَّاحةِ فاجْهَدَنَّه وَفى طِلابِ الْخَيْر فَارغَبَنَّه « 3 » در برابر شمشيرها و نيزه‌ها ، صبر بايد كرد . صبر بر آنها براى ورود به بهشت و رسيدن به حوريان سيمين پيكر . اى نفس براى آسايش ابدى بكوش و در طلب خير شايق باش . « سعد » ، پس از پيكارى سخت و جانانه ، به درجهء رفيع شهادت نايل آمد . « 4 »

--> مستدركات علم رجال الحديث ، ج 4 ، ص 27 ؛ نيز ر . ك . ذخيرة الدارين ، ص 296 ؛ وسيلة الدارين ، ص 148 ؛ فرسان‌الهيجاء ، ج 1 ، ص 156 . ( 1 ) . قاموس الرجال ، ج 5 ، ص 27 - 28 و ص 71 . ( 2 ) . برخى نام وى را سعيد نيز گفته‌اند . ( روضة الصفا ، ج 3 ، ص 154 ) . ( 3 ) . مناقب آل ابىطالب ، ج 4 ، ص 110 . ( 4 ) . مقتل الحسين ، خوارزمى ، ج 2 ، ص 17 ، انوارالهدى ؛ الفتوح ، ج 5 ، ص 193 ، ( در نسخه‌اى از اين كتاب ، نام « سعد » ، « شعبه » نوشته شده است . ) ؛ بحارالانوار ، ج 45 ، ص 18 ؛ عوالم العلوم والمعارف . . . ، ج 17 ، ص 261 - 262 ؛ جلاء العيون ، ج 2 ، ص 18 ؛ اعيان الشيعه ، ج 7 ، ص 222 ؛ منتهى الآمال ، ج 1 ، ص 664 ؛ نفس المهموم ، ص 260 - 261 ؛ روضة الصفا ، ج 3 ، ص 154 ؛ قاموس الرجال ، ج 5 ، ص 31 ( مؤلف اين كتاب گفته است على الظاهر « سعد بن حنظلهء تميمى » همان « حنظلة بن سعد شبامى » است . اما اين نظر وى به وسيلهء برخى از محققين ردّ شده است . ر . ك . انصار الحسين عليه السلام ، ص 89 - 90 ، الدارالاسلامية ) .